Χαλκιδική, 2010. Εκθεση Ζωγραφικής στην Αίθουσα Τέχνης του Pallini Beach Hotel

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2011

"ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ..."


Άδικα, πολλοί έχουν κατά καιρούς αναφερθεί με επικριτικά σχόλια εναντίον της βυζαντινής τέχνης και μιλούν ακόμη και για το "θάνατό" της. 
Ήδη από τον τέταρτο μετά Χριστόν αιώνα, και με την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης, οι καλλιτέχνες σαφώς επηρεασμένοι από την αρχαία ελληνική παράδοση, αλλά και από την ανατολική επίδραση και θρησκευτικότητα, άρχισαν να δημιουργούν μέχρι και σήμερα μοναδικά έργα τέχνης.
Παρόλο που η βυζαντινή τεχνοτροπία χαρακτηρίζεται από τα στοιχεία μιας αμιγώς θρησκευτικής τέχνης, σκοπός της οποίας δεν είναι τόσο η αναζήτηση του κάλλους και της αρμονίας όσο η εσωτερικότητα, ο συμβολισμός και η υποβολή της θρησκευτικής συγκίνησης, εντούτοις οι δημιουργίες της θεωρούνται αξεπέραστες!
Στις μέρες μας, η άποψη πως η βυζαντινή τέχνη διέπεται μόνο από κανόνες και θεωρίες ίσως είναι εσφαλμένη... 
Για ποιους κανόνες μιλάμε, όταν οι πρώτοι αγιογράφοι ήταν ουσιαστικά ζωγράφοι; Όπως στη ζωγραφική, στο ψηφιδωτό, στη φωτογραφία, στη χαρακτική έτσι και στην αγιογραφία. ο ενδιαφερόμενος σπουδαστής αρχικά μαθαίνει κάποια βασικά στοιχεία της τεχνικής κι έπειτα δίνει το προσωπικό του στίγμα...
Βέβαια, στη βυζαντινή τέχνη τα πράγματα εξελίχθηκαν κάπως διαφορετικά. Καθώς το "θείο" κέρδιζε ολοένα και περισσότερο έδαφος στη συνείδηση του κόσμου, όλο και περισσότεροι πιστοί θέλησαν να ασχοληθούν με αυτό, να μάθουν την τεχνική του, να αποδώσουν τη δική τους εικόνα του Χριστού ως μια ένδειξη αγάπης και λατρείας. Για το σκοπό αυτό, τα πράγματα απλουστεύτηκαν. Η κοινή λογική και η παρατήρηση έδειξαν το δρόμο για μια κατακερματισμένη θέσπιση κανόνων σε όλα τα στοιχεία ενός έργου αγιογραφίας, στα υφάσματα, στις αναλογίες, στα χρώματα, στην έκφραση, στο στυλ... 
Αποτέλεσμα όλης αυτής της δραστηριότητας είναι, πλέον, μια μαζική εκβιομηχανοποιημένη θαρρείς παραγωγή βυζαντινών εικόνων, που κατά τ' άλλα "στολίζουν" τους τοίχους των εκκλησιών. Στον αντίποδα, οι υποστηρικτές του επίπεδου και του πανομοιότυπου αναφέρουν πως πολύ σωστά ο αγιογράφος δεν κάνει τέχνη. Οι αγιογραφίες πρέπει να είναι ίδιες, με τη μεγαλοπρέπεια και την αυστηρότητα, που διέπουν το δόγμα μας.
Κι όμως, αν κάνεις μια βόλτα στα βυζαντινά μνημεία που μας έχουν σωθεί, εύκολα θα διαπιστώσεις πως η τέχνη του ενός με τον άλλο αγιογράφο ναι μεν έχει την ίδια θεματολογία, όμως η απόδοση των μορφών είναι καθαρά προσωπική υπόθεση. Κι ευτυχώς, μέχρι και σήμερα υπάρχουν διδάσκαλοι, που  προάγουν την "αμιγή" βυζαντινή τέχνη, τη θρησκευτική ζωγραφική, που έχει διάρκεια στο χρόνο και εξελίσσεται μέχρι και στις μέρες μας. Κι ευτυχώς, στο δρόμο ενός τέτοιου δασκάλου βρέθηκα πριν κάποια χρόνια. 

*το κείμενο δημοσιεύθηκε αρχικά στο blog των αποφοίτων του τμήματος Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων apofoitosptet.blogspot.com 

Δ.Λ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου


It's just me...

Επισκέπτες